کتاب افسانه دهه شصت (جامعه شناسی معرفت در سال های دفاع مقدس)
کتاب افسانه دهه شصت (جامعه شناسی معرفت در سال های دفاع مقدس)
قیمت اصلی: ۹۱۸,۰۰۰ تومان بود.۴۵۹,۰۰۰ تومانقیمت فعلی: ۴۵۹,۰۰۰ تومان.
📘 کتاب افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس)
نویسنده: شهلا بهداد
ناشر: انتشارات هورین
سال انتشار: 1404
تعداد صفحات: 102 صفحه
شابک: 978-622-378-274-9
کتاب افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس) پژوهشی نظری و تحلیلی در حوزه جامعهشناسی معرفت است که با تمرکز بر دهه شصت و سالهای دفاع مقدس، به بررسی نسبت اندیشه، معرفت و واقعیتهای اجتماعی میپردازد. این اثر تلاش میکند نشان دهد چگونه بسترهای تاریخی، فرهنگی و دینی یک دوره خاص میتوانند بر شکلگیری و جهتگیری معرفت اثرگذار باشند. 📚
دهه شصت در تاریخ معاصر ایران، دورهای سرنوشتساز و مملو از تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بود. نویسنده در این کتاب میکوشد از منظر جامعهشناسی معرفت، به تحلیل فضای فکری و ایدئولوژیک آن دوران بپردازد و رابطه میان «خودی»، جامعه و نظام دانایی را واکاوی کند.
این اثر تنها به توصیف تاریخی اکتفا نمیکند، بلکه با بهرهگیری از آرای متفکران اسلامی و غربی، چارچوبی نظری برای فهم تعین اجتماعی معرفت ارائه میدهد. از اقبال لاهوری و علامه طباطبایی گرفته تا ماکس شلر و میشل فوکو، طیفی از دیدگاهها در این کتاب مورد بررسی قرار گرفتهاند. 🧠
کتاب افسانه دهه شصت در 102 صفحه، کوشیده است پلی میان مباحث فلسفه علم، معرفتشناسی و جامعهشناسی برقرار کند و نشان دهد که علم و اندیشه، پدیدههایی منفک از حیات اجتماعی نیستند، بلکه در تعامل با ساختارهای فرهنگی، دینی و تاریخی شکل میگیرند.
🧩 ساختار و محتوای کتاب
جامعهشناسی معرفت و نسبت خودی با جامعه
کتاب با مقدمهای آغاز میشود که چارچوب کلی بحث را ترسیم میکند. سپس رابطه بین «خودی» و جامعه از دیدگاه اقبال لاهوری بررسی میشود. مفهوم «خودی جمعی» بهعنوان بنیانی برای فهم هویت اجتماعی و دینی مطرح میگردد.
در ادامه، دیدگاههایی از حجتالاسلام رسول جعفریان، استاد سید منیرالدین حسینی و دیگر اندیشمندان بررسی میشود تا زمینههای وجودی پیدایش یک نظریه در بستر اجتماعی تبیین گردد. نویسنده نشان میدهد که چگونه شرایط تاریخی و فرهنگی میتوانند زمینهساز تولید نظریه و نظام فکری خاصی شوند.
بحث درباره ساحتهای علم از منظر حجتالاسلام پارسانیا، به تفکیک میان ابعاد مختلف معرفت میپردازد. سپس مفهوم «جامعهشناسی معرفت» و چیستی معرفت بهصورت دقیق تعریف میشود. ارتباط میان اندیشهها و واقعیتهای اجتماعی، محور اصلی این بخش است؛ اینکه چگونه ساختار اجتماعی میتواند بر محتوای معرفت تأثیر بگذارد.
از متفکران غربی تا اندیشه اسلامی
در بخشهای بعدی، جامعهشناسی معرفت از دیدگاه متفکران غربی مانند ماکس شلر بررسی میشود. نقد دکتر توکل بر نظریه شلر و بحث درباره نسبیتگرایی و تاریخگرایی، ابعاد انتقادی کتاب را برجسته میسازد. 📖
سپس دیدگاه علامه سید محمدحسین طباطبایی درباره جامعهشناسی معرفت مطرح میشود و تلاش میگردد جایگاه معرفت در سنت فلسفی اسلامی تبیین شود. نظریات امام محمد غزالی و نیز معرفتشناسی میشل فوکو در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا مقایسهای میان رویکردهای اسلامی و غربی شکل گیرد.
بحث «علم ایدهها» از دستوت تراسی، ناسیونالیسم و غلبه ایدئولوژیهایی که رابطه خودی و جامعه را نفی میکنند، از دیگر مباحث این کتاب است. همچنین تحقیقات درباره دین و نقش آن در نظم اجتماعی، جایگاه مهمی در تحلیل نویسنده دارد.
تعین اجتماعی معرفت و تمدنسازی
یکی از بخشهای کلیدی کتاب، نظریه دکتر محمد توکل درباره تعین اجتماعی معرفت است. در این چارچوب، معرفت نه پدیدهای کاملاً فردی و نه کاملاً مستقل از جامعه، بلکه محصول تعامل میان حیات فردی و ساختار اجتماعی دانسته میشود.
در ادامه، نسبت علم و حیات فردی، جستجوی معرفت و نظم اجتماعی، و رویکرد علم و فرد بررسی میشود. نویسنده با طرح مفهوم «خصلت امت در شیعه و تمدنزایی آن» تلاش میکند نشان دهد چگونه باورهای دینی میتوانند در شکلگیری تمدن نقشآفرین باشند. 🌍
مباحثی همچون ابزارسازی با الهامات الهی در تمدن اسلامی، مفهوم «علم نافع»، نقد علم غربی و غفلت آن از ظرائف وجود، و ضرورت فلسفه و عرفان در تمدنسازی، از جمله موضوعات پایانی کتاب هستند. این بخشها نشان میدهند که نویسنده نگاهی کلان به مسئله علم و تمدن دارد و جامعهشناسی معرفت را در خدمت فهم فرآیند تمدنسازی قرار میدهد.
✨ چرا مطالعه این کتاب اهمیت دارد؟
کتاب افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس) اثری است که به خواننده کمک میکند نسبت میان اندیشه و جامعه را عمیقتر درک کند. این کتاب برای دانشجویان جامعهشناسی، فلسفه، الهیات، مطالعات فرهنگی و علاقهمندان به تاریخ فکری معاصر ایران منبعی ارزشمند به شمار میآید.
این اثر یادآور میشود که هیچ معرفتی در خلأ شکل نمیگیرد؛ هر اندیشهای در بستری تاریخی و اجتماعی زاده میشود و فهم آن بدون توجه به آن بستر، ناقص خواهد بود. 📘
📘 پرسش و پاسخ درباره کتاب «افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس)»
نویسنده: شهلا بهداد
ناشر: هورین
سال انتشار: 1404
تعداد صفحات: 102 صفحه
شابک: 978-622-378-274-9
کتاب «افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس)» اثری پژوهشی در حوزه جامعهشناسی معرفت است که با تمرکز بر دهه شصت و سالهای دفاع مقدس، به تحلیل رابطه میان اندیشه، ایمان، هویت جمعی و واقعیتهای اجتماعی میپردازد. نویسنده تلاش میکند نشان دهد چگونه بستر تاریخی–اجتماعی آن دوره، به تولید نوع خاصی از معرفت و خودآگاهی جمعی انجامید.
در ادامه، بخش اول پرسش و پاسخها ارائه میشود.
بخش اول: مبانی نظری و چارچوب جامعهشناسی معرفت 📚🧠
❓ موضوع اصلی کتاب چیست؟
این کتاب به بررسی «جامعهشناسی معرفت» در بستر دهه شصت میپردازد. پرسش محوری این است که چگونه شرایط تاریخی، فرهنگی و دینی سالهای دفاع مقدس، نوع خاصی از معرفت و جهانبینی را شکل داد و بازتولید کرد.
❓ در مقدمه چه مسئلهای مطرح میشود؟
در مقدمه، نویسنده به مفهوم «افسانه» اشاره میکند؛ نه بهمعنای خیال، بلکه بهمعنای روایت مسلط و بازنمایی اجتماعی از یک دوره تاریخی. هدف کتاب واکاوی این روایت از منظر جامعهشناسی معرفت است.
❓ رابطه «خودی» و جامعه از دیدگاه اقبال لاهوری چگونه توضیح داده شده است؟
در این بخش، به اندیشههای Muhammad Iqbal درباره «خودی» اشاره میشود. اقبال، خودی را نیرویی درونی میداند که در تعامل با جامعه به کمال میرسد. کتاب این مفهوم را به «خودی جمعی» در دوران دفاع مقدس پیوند میدهد.
❓ منظور از «خودی جمعی» چیست؟
خودی جمعی به هویت مشترکی اشاره دارد که در شرایط بحرانی شکل میگیرد و افراد را در قالب یک امت یا جامعه آرمانی به هم پیوند میدهد. این مفهوم در تحلیل فضای دهه شصت نقش محوری دارد.
❓ چه شخصیتهایی در چارچوب نظری کتاب مورد اشاره قرار گرفتهاند؟
در کتاب به دیدگاههای اندیشمندانی مانند:
- حجتالاسلام رسول جعفریان
- استاد سید منیرالدین حسینی
- حجتالاسلام پارسانیا
اشاره شده و تلاش شده است تا آرای آنان در پیوند با جامعهشناسی معرفت تحلیل شود.
❓ ساحتهای علم از دیدگاه پارسانیا چگونه تبیین شده است؟
علم در این دیدگاه دارای ساحتهای مختلفی است: ساحت تجربی، عقلانی و وحیانی. کتاب نشان میدهد که در دهه شصت، پیوند میان این ساحتها تقویت شد و معرفت دینی و اجتماعی درهمتنیدگی بیشتری پیدا کرد.
❓ جامعهشناسی معرفت چیست؟
جامعهشناسی معرفت شاخهای از علوم اجتماعی است که به بررسی رابطه میان اندیشهها و شرایط اجتماعی میپردازد. این حوزه بررسی میکند که چگونه باورها، ایدئولوژیها و نظامهای فکری تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی شکل میگیرند.
❓ مفهوم معرفت در این کتاب چگونه تعریف شده است؟
معرفت صرفاً دانستن اطلاعات نیست، بلکه نوعی درک وجودی از جهان و جایگاه انسان در آن است. در این چارچوب، معرفت با ایمان، تجربه زیسته و کنش اجتماعی پیوند دارد.
❓ ارتباط میان اندیشهها و واقعیتهای اجتماعی چگونه تحلیل میشود؟
کتاب نشان میدهد که اندیشهها هم بازتاب شرایط اجتماعیاند و هم در شکلدهی به آن نقش دارند. این رابطه دوسویه، هسته اصلی جامعهشناسی معرفت است.
❓ دیدگاه متفکران غربی درباره جامعهشناسی معرفت چگونه مطرح شده است؟
در کتاب به اندیشههای متفکرانی چون Max Scheler اشاره شده است. شلر بر تأثیر شرایط اجتماعی بر نظامهای ارزشی تأکید داشت.
❓ چه نقدی بر نظریه شلر وارد شده است؟
به نقدهای دکتر توکل پرداخته شده که بر خطر نسبیگرایی افراطی در برخی رویکردهای غربی تأکید دارد؛ جایی که حقیقت کاملاً وابسته به شرایط تاریخی تلقی میشود.
❓ نسبیتگرایی و تاریخگرایی چه جایگاهی در بحث دارند؟
کتاب این دو رویکرد را بررسی میکند و نشان میدهد که در صورت افراط، میتوانند به انکار حقیقت ثابت منجر شوند. نویسنده تلاش میکند میان تعین اجتماعی معرفت و امکان حقیقت پایدار توازن برقرار کند.
❓ دیدگاه علامه طباطبایی چگونه در کتاب مطرح شده است؟
در کتاب به آرای Muhammad Husayn Tabatabai درباره پیوند عقل، وحی و واقعیت اجتماعی اشاره شده است. علامه بر امکان دستیابی به معرفت حقیقی در بستر اجتماعی تأکید داشت.
❓ نظریات امام محمد غزالی چه نقشی در بحث دارند؟
اندیشههای Al-Ghazali درباره رابطه علم، دین و جامعه بررسی شده است. غزالی علم را زمانی ارزشمند میدانست که به اصلاح فرد و جامعه منجر شود.
❓ معرفتشناسی میشل فوکو چگونه در این چارچوب تحلیل میشود؟
دیدگاه Michel Foucault درباره پیوند قدرت و دانش بررسی شده است. فوکو نشان میدهد که دانش در شبکههای قدرت تولید میشود. کتاب این دیدگاه را با تجربه تاریخی دهه شصت مقایسه میکند.
بخش دوم: ناسیونالیسم، دین، تعین اجتماعی معرفت و تمدنسازی در کتاب «افسانه دهه شصت» 🌍📖
در این بخش، کتاب «افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس)» وارد لایههای عمیقتری از تحلیل میشود؛ جایی که نسبت دین، ایدئولوژی، معرفت و نظم اجتماعی بررسی شده و به نقش آنها در شکلگیری یک تجربه تمدنی پرداخته میشود.
❓ «علم ایدهها» از دستوت تراسی چه جایگاهی در بحث دارد؟
در کتاب به اندیشههای Antoine Destutt de Tracy اشاره میشود که علم ایدهها (ایدئولوژی) را بهعنوان مطالعه منشأ و ساختار افکار مطرح کرد. نویسنده نشان میدهد که چگونه ایدهها میتوانند ساختارهای اجتماعی را شکل دهند یا دگرگون کنند.
❓ ناسیونالیسم چه نسبتی با معرفت و جامعه دارد؟
در کتاب استدلال میشود که برخی اشکال ناسیونالیسم میتوانند رابطه «خودی» و جامعه را محدود به مرزهای قومی و ملی کنند و از شکلگیری خودی فراملی یا امتمحور جلوگیری نمایند. در مقابل، تجربه دهه شصت بر نوعی هویت دینی–جمعی استوار بود که مرزهای جغرافیایی را فراتر میرفت.
❓ تحقیقات درباره دین چه نقشی در چارچوب کتاب دارند؟
بخش مهمی از کتاب به بررسی مطالعات جامعهشناختی دین اختصاص دارد. دین نهتنها بهعنوان نظام اعتقادی، بلکه بهعنوان منبع تولید معنا، انسجام اجتماعی و کنش جمعی تحلیل میشود.
❓ نظریه دکتر محمد توکل درباره تعین اجتماعی معرفت چیست؟
در این بخش، دیدگاه دکتر محمد توکل درباره «تعین اجتماعی معرفت» بررسی میشود. بر اساس این نظریه، معرفت در خلأ شکل نمیگیرد، بلکه در بستر روابط اجتماعی، ساختار قدرت و فرهنگ تاریخی تولید میشود. با این حال، این تعین به معنای نفی حقیقت مطلق نیست، بلکه به معنای تأثیرپذیری مسیر تحقق آن است.
❓ رابطه میان معرفت، علم و حیات فردی چگونه تبیین شده است؟
کتاب نشان میدهد که معرفت تنها یک پدیده نظری نیست، بلکه با سبک زندگی فردی و اخلاق اجتماعی پیوند دارد. نوع دانشی که جامعه تولید میکند، بر شیوه زیست، انتخابها و ارزشهای فردی اثر میگذارد.
❓ جستجوی معرفت چه ارتباطی با نظم اجتماعی دارد؟
معرفت میتواند عامل نظمبخش یا بینظمکننده باشد. زمانی که نظام دانایی بر مبنای ارزشهای مشترک شکل گیرد، انسجام اجتماعی تقویت میشود. در غیر این صورت، پراکندگی معرفتی میتواند به شکاف اجتماعی منجر شود.
❓ رویکرد علم و فرد در این کتاب چگونه تحلیل شده است؟
کتاب بر این نکته تأکید دارد که علم نباید از فرد و معنای زندگی او جدا شود. اگر علم صرفاً ابزار تکنیکی باشد و از ارزشهای انسانی تهی شود، نمیتواند به تعالی اجتماعی کمک کند.
❓ خصلت امت در شیعه و تمدنزایی آن چه مفهومی دارد؟ 🕌
نویسنده بر این باور است که مفهوم «امت» در اندیشه شیعی، ظرفیت تمدنسازی دارد. این مفهوم بر همبستگی، مسئولیت جمعی و پیوند معنوی افراد تأکید میکند و میتواند زمینهساز شکلگیری یک نظم اجتماعی مبتنی بر ارزشهای مشترک باشد.
❓ ابزارسازی با الهامات الهی در تمدن اسلامی به چه معناست؟
در این چارچوب، فناوری و ابزار صرفاً محصول عقل ابزاری نیستند، بلکه میتوانند در پرتو الهام الهی و اخلاق دینی شکل بگیرند. این نگاه، علم را در خدمت تعالی انسان قرار میدهد.
❓ «علم نافع» چه تعریفی دارد؟
علم نافع دانشی است که به بهبود زندگی فردی و اجتماعی منجر شود و انسان را به رشد معنوی و اخلاقی نزدیک کند. این مفهوم در برابر دانشی قرار میگیرد که صرفاً سود مادی یا سلطه تکنیکی ایجاد میکند.
❓ علم غربی و غفلت از ظرائف وجود چگونه نقد شده است؟
کتاب با نگاهی انتقادی بیان میکند که برخی رویکردهای مدرن، به دلیل تمرکز افراطی بر تجربهگرایی و عقلانیت ابزاری، از ابعاد معنوی و وجودی انسان غفلت کردهاند. این نقد به معنای نفی کامل علم غربی نیست، بلکه دعوت به تکمیل آن با حکمت و عرفان است.
❓ چرا فلسفه و عرفان در تمدنسازی ضروری دانسته شدهاند؟
نویسنده معتقد است که تمدن پایدار تنها با ابزار و تکنولوژی ساخته نمیشود، بلکه نیازمند بنیانهای فلسفی و عرفانی است که معنا، جهت و اخلاق را به ساختار اجتماعی تزریق کنند.
جمعبندی نهایی 📚✨
کتاب «افسانه دهه شصت (جامعهشناسی معرفت در سالهای دفاع مقدس)» اثری تحلیلی در حوزه جامعهشناسی معرفت است که با تلفیق دیدگاههای اسلامی و غربی، به بررسی رابطه اندیشه و واقعیت اجتماعی در یکی از مهمترین دورههای تاریخی معاصر میپردازد.
این کتاب نشان میدهد که چگونه معرفت، دین، هویت جمعی و شرایط تاریخی میتوانند در تعامل با یکدیگر، نوعی نظم اجتماعی و حتی ظرفیت تمدنسازی ایجاد کنند. مطالعه این اثر برای پژوهشگران علوم اجتماعی، علاقهمندان به فلسفه علم و مطالعات دینی، منبعی قابل تأمل و راهگشا خواهد بود. 📖🌿
محصولات مشابه
-
کتاب مدیریت یکپارچه با تأکید بر بحرانهای محیطی
قیمت اصلی: ۹۵۷,۸۵۸ تومان بود.۴۷۸,۹۲۹ تومانقیمت فعلی: ۴۷۸,۹۲۹ تومان. -
کتاب طراحی فرهنگ سازمانی در بخش دولتی ایران
قیمت اصلی: ۱,۳۳۷,۷۱۲ تومان بود.۶۰۱,۹۷۰ تومانقیمت فعلی: ۶۰۱,۹۷۰ تومان. -
کتاب مدیریت بحران اجتماعی با نگرش امنیتی (دراستان سیستان وبلوچستان)
قیمت اصلی: ۱,۵۰۳,۰۰۰ تومان بود.۶۷۶,۳۵۰ تومانقیمت فعلی: ۶۷۶,۳۵۰ تومان. -
کتاب کارمند پذیرهی هتل
قیمت اصلی: ۹۵۷,۸۵۸ تومان بود.۴۷۸,۹۲۹ تومانقیمت فعلی: ۴۷۸,۹۲۹ تومان.
